Wat vertelt EBIT over de bedrijfsvoering?

EBIT en bedrijfsresultaat zijn niet altijd hetzelfde

EBIT betekent earnings before interest and taxes. Een gebruikelijke rekenroute is nettowinst plus de bijbehorende winstbelastinglast plus netto rentelasten. Tel je een belastingbate terug, dan wordt het bedrag juist lager. Verwar belastinglast in de winst-en-verliesrekening niet met een belastingbetaling op het kasstroomoverzicht.

In een eenvoudige resultatenrekening komt deze berekening uit op het operationele resultaat. In een uitgebreider verslag hoeft dat niet: een deelnemingsresultaat, verkoopwinst buiten de operationele activiteiten of andere post kan in het resultaat vóór rente en belasting blijven zitten. De Amerikaanse SEC wijst bij de aansluiting van EBIT daarom op nettowinst als vertrekpunt.

Lees labels als EBIT, operating income en adjusted operating profit niet als automatische synoniemen. Noteer eerst welke posten zijn inbegrepen. Een klein definitieverschil kan belangrijker zijn dan het verschil tussen twee gepresenteerde marges.

Een rekenvoorbeeld van omzet tot nettowinst

Een fictieve producent verkoopt voor €30 miljoen. Materialen, personeel en andere operationele kosten exclusief afschrijvingen bedragen €22 miljoen. Afschrijvingen zijn €3 miljoen. Er zijn geen overige niet-operationele resultaten. De bedragen zijn jaarcijfers in miljoenen euro’s.

Terugrekenen geeft dezelfde uitkomst: €3 + €1 + €1 = €5 miljoen EBIT. De EBIT-marge is €5 / €30 × 100% = 16,7%, afgerond. Van iedere euro omzet blijft in deze definitie ongeveer 16,7 cent resultaat vóór rente en winstbelasting over.

Dat is nog geen aandeelhoudersrendement. De beursprijs ontbreekt volledig in de berekening. Bovendien moet het bedrijf rente betalen, belastingen dragen en mogelijk geld vastleggen in voorraden of nieuwe apparatuur.

Waarom EBIT anders reageert dan EBITDA

Stel dat de producent nieuwe machines koopt en de jaarlijkse afschrijvingen daardoor €1 miljoen hoger worden, terwijl omzet en overige kosten voorlopig gelijk blijven. EBITDA blijft €8 miljoen; EBIT daalt van €5 naar €4 miljoen. De lagere EBIT maakt de extra kapitaalkosten zichtbaar voordat de investering mogelijk extra omzet oplevert.

Een vergelijking vraagt wel kennis van de afschrijvingsmethode en gebruiksduur. Bij een langere geschatte gebruiksduur zijn de jaarlijkse afschrijvingskosten lager. Dat kan de EBIT verhogen zonder hogere verkoopprijzen of lagere loonlasten. Controleer daarom wijzigingen in schattingen en grondslagen.

Ook geactiveerde ontwikkelingskosten verdienen aandacht. Een deel van de uitgaven verschijnt dan eerst als actief en komt later via afschrijving in het resultaat. Een onderneming die veel ontwikkeling activeert, kan op korte termijn een andere EBIT tonen dan een onderneming die vergelijkbare uitgaven direct als kosten verwerkt. De toelichting bepaalt of je werkelijk vergelijkbare activiteiten bekijkt.

Een betere marge kan verschillende oorzaken hebben

Een stijgende EBIT-marge kan voortkomen uit prijsverhogingen, gunstiger productmix, efficiëntere productie of lagere vaste kosten. Maar ook een boekwinst of lagere afschrijving kan bijdragen. De procentuele stijging vertelt niet welke oorzaak overheerst.

Neem twee fictieve jaren. In jaar één is omzet €30 miljoen en EBIT €5 miljoen. In jaar twee is omzet €33 miljoen en EBIT €5,1 miljoen. De winst groeit 2%, maar de marge daalt van 16,7% naar 15,5%. Extra verkopen leveren in dit voorbeeld relatief weinig extra resultaat op. Je wilt weten of dit tijdelijke opstartkosten zijn of structurele druk op prijzen en kosten.

Vergelijk daarnaast dezelfde seizoenen. Een winkelketen of fabrikant met een sterk vierde kwartaal heeft halverwege het jaar niet noodzakelijk de helft van zijn normale jaarresultaat behaald. Een kwartaal simpelweg met vier vermenigvuldigen kan dan een misleidend beeld geven.

Rente buiten de maatstaf betekent niet buiten het risico

Een groot voordeel van EBIT is dat financieringsverschillen minder direct doorwerken in het gekozen resultaat. Twee vergelijkbare fabrieken kunnen daardoor beter te vergelijken zijn wanneer de ene met veel schuld is gefinancierd en de andere niet. Voor aandeelhouders verdwijnt die schuld echter niet.

De rentedekking wordt soms benaderd als EBIT gedeeld door rentelasten. Bij €5 miljoen EBIT en €1 miljoen rentelasten is dat vijf keer. Verdubbelt de rente naar €2 miljoen bij gelijkblijvende EBIT, dan wordt het 2,5 keer. Gebruik hierbij bruto of netto rente consequent en lees welke definitie de leningsovereenkomst voorschrijft.

Deze verhouding is geen garantie dat iedere betaling kan worden gedaan. Aflossingen, investeringen en geld dat vastzit in het bedrijf ontbreken. Een kredietconvenant kan bovendien aangepaste cijfers gebruiken die niet hetzelfde zijn als je eigen berekening.

Zo lees je het jaarverslag met EBIT in gedachten

Begin bij het resultaat en zoek de brug tussen gerapporteerde nettowinst en het gebruikte EBIT-cijfer. Leg vervolgens omzet en marge over enkele jaren naast elkaar. Verklaar het verschil via prijzen, volumes, productmix, kosten en afschrijvingen. Gebruik aangepaste cijfers aanvullend en houd de uitgesloten posten zichtbaar.

Lees tot slot het kasstroomoverzicht. Als EBIT stijgt terwijl klanten steeds later betalen, is de economische prestatie nog niet volledig in geld omgezet. Voor dat verschil biedt het artikel over vrije kasstroom een vervolgstap. Voor de maatstaf die afschrijvingen juist terugtelt, zie EBITDA.