Winst per aandeel, of WPA, is de winst die aan gewone aandeelhouders toekomt gedeeld door het gewogen gemiddelde aantal gewone aandelen. Daardoor kan de WPA stijgen terwijl de totale bedrijfswinst gelijk blijft, bijvoorbeeld na aandeleninkoop. Kijk dus altijd naar beide onderdelen: hoeveel winst is verdiend en over hoeveel aandelen wordt die verdeeld?
De teller is niet zomaar ieder winstcijfer
In Engelstalige jaarrekeningen heet WPA earnings per share, afgekort EPS. Voor de gewone berekening gebruik je de winst die aan gewone aandeelhouders van de moedermaatschappij toekomt. Omzet, EBITDA en operationele winst zijn daarvoor geen vervanging. Belastingen, rente en andere posten kunnen nog een groot verschil maken.
Bij een groep met minderheidsbelangen behoort niet alle geconsolideerde winst aan de aandeelhouders van de moedermaatschappij toe. Preferente dividenden kunnen eveneens relevant zijn voor de winst die voor gewone aandeelhouders beschikbaar is. Zoek daarom in de jaarrekening naar de specifieke EPS-toelichting en de aansluiting van het gebruikte winstbedrag.
Fictief: er is €50 miljoen winst beschikbaar voor gewone aandeelhouders en gemiddeld staan 20 miljoen gewone aandelen uit. De WPA is €50 miljoen / 20 miljoen = €2,50. Dat is een winstmaatstaf per aandeel, geen bedrag dat automatisch naar je rekening wordt overgemaakt.
Waarom het gewogen gemiddelde telt
Een onderneming kan gedurende het jaar aandelen uitgeven of inkopen. Het aantal op 31 december is dan niet noodzakelijk het juiste aantal om een heel jaar winst door te delen. Een gewogen gemiddelde houdt rekening met hoelang de aandelen in de verslagperiode uitstaan.
Stel dat in een vereenvoudigd boekjaar zes maanden lang 10 miljoen aandelen uitstaan en de volgende zes maanden 12 miljoen. Het gewogen gemiddelde is 10 miljoen × 6/12 + 12 miljoen × 6/12 = 11 miljoen. Bij €22 miljoen winst is de WPA €2. Delen door het eindjaaraantal van 12 miljoen zou ongeveer €1,83 geven en mist in dit voorbeeld de tijdweging.
Voor bijzondere gebeurtenissen zoals een aandelensplitsing of bonusuitgifte gelden aparte verslaggevingsregels. Je kunt dus niet iedere verandering behandelen als een gewone emissie op een bepaalde datum. De gepubliceerde berekening en vergelijkende cijfers in de jaarrekening geven de juiste basis.
Groei van WPA kan uit minder aandelen komen
Neem twee fictieve jaren met allebei €100 miljoen winst. In jaar één zijn gemiddeld 50 miljoen aandelen uitstaand en bedraagt de WPA €2. In jaar twee zijn het er 45 miljoen en wordt de WPA circa €2,22. Dat is ongeveer 11,1% groei per aandeel zonder groei van de totale winst.
Dat is niet automatisch misleiding. Als aandelen worden ingekocht en het aantal uitstaande aandelen werkelijk afneemt, vertegenwoordigt een overblijvend aandeel een groter deel van de onderneming. De vraag is of de inkoop verstandig was: hoeveel is betaald, hoeveel cash is gebruikt en is extra schuld aangegaan?
Een duur gefinancierde inkoop kan een aantrekkelijk WPA-cijfer opleveren terwijl de financiële ruimte verslechtert. Ook kunnen nieuwe aandelen voor personeelsbeloningen een deel van de inkoop compenseren. Kijk daarom naar het netto aantal aandelen en de kasstromen, niet alleen naar het aangekondigde inkoopbedrag.
Gewone en verwaterde winst per aandeel
Een jaarrekening kan basic EPS en diluted EPS tonen. Verwaterde WPA houdt rekening met potentiële gewone aandelen uit bijvoorbeeld opties, warrants of converteerbare financiering, voor zover die volgens de verslaggevingsregels verwaterend zijn. Het is geen voorspelling dat al die effecten werkelijk zullen worden omgezet.
In een eenvoudige illustratie is er €30 miljoen winst en zijn er gemiddeld 10 miljoen aandelen: €3 basic WPA. Als een verwateringsberekening 1 miljoen extra aandelen oplevert en de teller gelijk blijft, is diluted WPA €30 miljoen / 11 miljoen, ongeveer €2,73.
De echte berekening kan ingewikkelder zijn. Bij een converteerbare lening kan omzetting ook de rentelast en daarmee de winstteller veranderen. Opties worden evenmin altijd één op één als extra aandelen meegeteld. Effecten die de WPA juist gunstiger zouden maken, worden niet zomaar in de verwaterde uitkomst opgenomen. Gebruik daarom de aansluiting tussen basic en diluted in plaats van zelf alle mogelijke aandelen bij elkaar op te tellen.
Gerapporteerde en aangepaste WPA naast elkaar
Ondernemingen presenteren soms adjusted of underlying EPS. Daarbij sluiten ze bepaalde posten uit de gerapporteerde winst uit. Dat kan helpen om door een uitzonderlijke gebeurtenis heen te kijken, maar de aanpassingen vragen beoordeling. Een reorganisatie die jaar na jaar terugkomt is voor een aandeelhouder wel degelijk relevant.
Ahold Delhaize rapporteerde over 2025 bijvoorbeeld €2,50 verwaterde winst per aandeel uit voortgezette activiteiten en €2,67 verwaterde onderliggende winst per aandeel. Het resultatenbericht bevat een aansluiting van de winstmaatstaven. Die twee bedragen beschrijven hetzelfde bedrijf vanuit verschillende definities, niet twee fouten in de berekening.
Vergelijk door de jaren heen dezelfde soort WPA. Controleer of oude cijfers zijn aangepast na een splitsing, wijziging van de verslaggeving of verkoop van een bedrijfsonderdeel. Een winstcijfer uit voortgezette activiteiten kan nuttiger zijn voor de huidige onderneming, maar sluit daarmee resultaten uit die in het verleden wel zijn gerealiseerd.
Wat kun je wel en niet met WPA vergelijken?
WPA is vooral bruikbaar om de ontwikkeling per aandeel binnen een onderneming te volgen en om waarderingsverhoudingen te berekenen. Een absolute WPA van €8 maakt bedrijf A niet vanzelf beter dan bedrijf B met €2. Het aantal aandelen is mede een keuze in de kapitaalstructuur.
Na een twee-voor-één-aandelensplitsing heb je bijvoorbeeld twee keer zoveel aandelen, terwijl de winst per aandeel bij verder gelijke omstandigheden halveert. Je economische belang verandert daardoor niet. Daarom moet je een koers ook met een op dezelfde aandelenbasis berekende WPA combineren.
Bij verlies is de WPA negatief. Een minder negatief bedrag kan verbetering betekenen, maar er is nog steeds geen winst. Een hogere positieve WPA zegt bovendien niet dat er evenveel cash beschikbaar is: debiteuren, voorraden, investeringen en andere kasstromen kunnen afwijken.
Zo lees je de toelichting praktisch
Zoek eerst het winstbedrag voor gewone aandeelhouders en het gewogen gemiddelde aantal aandelen. Vergelijk die beide met het vorige jaar. Lees daarna de verwatering en eventuele aanpassingen van de winst. Leg pas vervolgens de WPA naast de beurskoers, het dividendbeleid en de kasstroom.
Met die volgorde kun je verklaren waar groei vandaan komt: meer bedrijfswinst, minder aandelen, een andere winstdefinitie of een combinatie. Dat is veel informatiever dan alleen constateren dat de WPA hoger is dan vorig jaar.
Bronnen en controle
Gecontroleerd op 14 oktober 2026. Rekenvoorbeelden zijn fictief. Algemene uitleg, geen persoonlijk beleggingsadvies. Bij beleggen kun je geld verliezen.