Claimemissie: meedoen, verkopen of laten verlopen?

Een claim is een tijdelijk recht

Een onderneming haalt met een aandelenemissie nieuw eigen vermogen op. Bij een claimemissie krijgen bestaande aandeelhouders volgens de voorwaarden inschrijfrechten, vaak één recht per oud aandeel. Een vastgestelde verhouding bepaalt hoeveel rechten nodig zijn voor één nieuw aandeel. Daarnaast betaal je de uitgifteprijs. De rechten zijn dus geen nieuwe aandelen en worden niet zonder meer vanzelf omgezet.

Lees het bericht van de onderneming én dat van je broker. Niet iedere belegger mag aan elke emissie deelnemen en niet ieder recht is verhandelbaar. Landenbeperkingen, het soort rekening en de dienstverlening van de broker kunnen verschil maken. De termen ex-datum, registratiedatum, handelsperiode en inschrijfdeadline beschrijven bovendien verschillende momenten.

Waarom de korting geen gratis winst is

We gebruiken een volledig fictieve emissie. Een bedrijf heeft 1 miljoen aandelen die vóór afsplitsing van de rechten €15 waard zijn. Voor elke vijf bestaande aandelen kan één nieuw aandeel worden gekocht voor €9. Er komen 200.000 nieuwe aandelen bij en de onderneming ontvangt €1,8 miljoen, vóór emissiekosten.

De theoretische waarde na de emissie is dan (€15 miljoen + €1,8 miljoen) / 1,2 miljoen aandelen = €14 per aandeel. Deze berekende koers heet de theoretische ex-claimprijs, of TERP. Het verschil tussen €15 en €14 is de theoretische waarde van één recht: €1. Voor één nieuw aandeel betaal je €9 én lever je vijf rechten van theoretisch €1 in. De totale economische prijs is daarmee €14.

De beurskoers hoeft niet op €14 te blijven. Nieuws, de besteding van het opgehaalde geld en vraag en aanbod veranderen de waardering. Ook de claimprijs beweegt. De TERP is een rekenkundige vergelijking onder gelijkblijvende omstandigheden, geen voorspelling of koersbodem.

De drie keuzes met 100 aandelen

Je bezit in het voorbeeld 100 aandelen met vóór de afsplitsing een waarde van €1.500. Je krijgt 100 claims. De nieuwe aandelen worden verondersteld op de theoretische €14 te staan en elke claim op €1. Kosten en marktbewegingen laten we hier weg.

Bij uitoefenen blijft je procentuele belang gelijk: 100 / 1.000.000 vóór en 120 / 1.200.000 na de emissie zijn allebei 0,01%. Bij verkopen daalt je belang naar ongeveer 0,00833%, maar de verkoopopbrengst compenseert in het rekenvoorbeeld de waarde van de afgesplitste rechten. Minder stemgewicht en verlies aan totale vermogenswaarde zijn dus niet hetzelfde.

Je kunt soms ook een gedeelte uitoefenen en de rest verkopen. Let dan op het aantal rechten dat nodig is: een restant van bijvoorbeeld drie rechten levert bij een vijf-op-één-verhouding geen heel nieuw aandeel op. Wat met restanten mogelijk is, staat in de voorwaarden.

Waarom laten verlopen onzeker is

Bij sommige emissies worden niet-uitgeoefende rechten of de bijbehorende nieuwe aandelen nog via een restplaatsing afgehandeld. Er kan dan een vergoeding overblijven. Er is echter geen algemene garantie dat zo’n regeling bestaat of iets oplevert. Kosten, de verkoopprijs en het prospectus bepalen de uitkomst.

Ook brokers handelen verschillend. Sommige proberen ongebruikte rechten te verkopen; andere laten ze aflopen. Een poging tot verkoop is geen garantie op uitvoering of een bepaalde prijs. Vertrouw daarom niet op het idee dat de broker later vanzelf de beste keuze maakt. Het recht kan na de deadline definitief vervallen.

DEGIRO waarschuwt in zijn uitleg bijvoorbeeld dat de eigen inschrijfdeadline kan afwijken van de marktdeadline in het prospectus. Dat is een praktisch verschil: een instructie op de laatste officiële emissiedag kan bij jouw broker al te laat zijn. Controleer ook wanneer voldoende geld beschikbaar moet zijn en of een opgegeven keuze nog kan worden gewijzigd.

Meedoen is opnieuw geld aan hetzelfde bedrijf toevertrouwen

De reden voor de emissie verdient minstens zoveel aandacht als de prijs. Nieuw kapitaal kan een investering, overname of schuldvermindering financieren. Het kan ook nodig zijn om acute financiële problemen te overleven. Het bestaan van een claim geeft op zichzelf geen antwoord op de vraag of het toekomstige bedrijf aantrekkelijker of minder kwetsbaar wordt.

Lees daarom waaraan de opbrengst wordt besteed, hoeveel kosten van de bruto-opbrengst afgaan en welke risico’s na de emissie overblijven. Zijn banken bereid nieuwe aandelen die niet worden afgenomen te plaatsen of over te nemen, dan ondersteunt dat onder voorwaarden de financiering. Het garandeert geen rendement voor de belegger.

Uitoefenen vergroot bovendien het bedrag dat je in dezelfde onderneming hebt zitten. Wie alleen meedoet om verwatering te voorkomen, kan daardoor een ongewenst grote positie krijgen. Verkoop van verhandelbare rechten is een andere manier om hun waarde te benutten zonder extra geld in dat bedrijf te steken.

Welke gegevens heb je nodig om te beslissen?

Zet de verhouding, uitgifteprijs, beschikbare claims, benodigde contanten en uiterste brokerdeadline naast elkaar. Controleer de handelsperiode afzonderlijk: kunnen verkopen en uitoefenen tot verschillende dagen? Lees ook de kosten, eventuele landenbeperkingen en behandeling van ongebruikte rechten.

Een aangekocht claimrecht vraagt dezelfde aandacht. De aankoop op de beurs is nog geen inschrijving op nieuwe aandelen. Je moet tijdig de vereiste rechten én betaling aanleveren via de toegestane procedure. Een goedkope claim die je niet meer kunt uitoefenen, kan alsnog waardeloos zijn.