Wat zit er achter de S&P 500?

Vijfhonderd bedrijven betekent niet vijfhonderd gelijke belangen

De S&P 500 is een graadmeter voor het Amerikaanse largecapsegment. Volgens de officiële indexbeschrijving bestrijkt hij ongeveer 80% van de beschikbare beurswaarde. Dat is iets anders dan 80% van alle bedrijven, werkgelegenheid of productie in de Verenigde Staten.

Een index met vijfhonderd ondernemingen hoeft niet precies vijfhonderd aandelenregels te bevatten. Sommige ondernemingen hebben meerdere opgenomen aandelenklassen. Voor een analyse van bedrijfsconcentratie moet je die belangen bij elkaar optellen. Twee aandelenklassen van dezelfde onderneming zijn geen twee onafhankelijke bedrijfsmodellen.

De index is ook geen beleggingsfonds. Het is een berekende maatstaf. Een fonds dat hem volgt, probeert het rendement na te bootsen en heeft daarbij eigen kosten, belastingen, uitvoering en fondsvoorwaarden. Daardoor zijn indexrendement en beleggersrendement niet identiek.

Waarom een groot bedrijf toch buiten de index kan blijven

De methodologie van juli 2026 stelt onder meer voorwaarden aan Amerikaanse domicilie, toegestane notering, omvang, verhandelbaarheid en financiële resultaten. Voor een gewone nieuwe kandidaat moeten de GAAP-resultaten uit voortgezette activiteiten positief zijn in het laatste kwartaal én in de laatste vier kwartalen samen. Er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld bij bepaalde verhuizingen binnen de indexfamilie en afsplitsingen.

De indexcommissie maakt de selectie binnen die regels en houdt ook rekening met sectorrepresentatie. Voldoen aan voorwaarden levert dus geen automatische opname op de eerstvolgende handelsdag op. De toelatingseisen zijn bovendien niet een mechanische dagelijkse verwijderlijst voor bestaande deelnemers.

Voor jou betekent dit dat ‘passief volgen’ en ‘geen keuzes in de samenstelling’ verschillende dingen zijn. Een fonds kan passief zijn tegenover een benchmark waarvan de beheerder duidelijke selectiecriteria hanteert. Dat maakt die criteria relevant, ook wanneer je zelf geen aandelen selecteert.

Een opname is geen oordeel dat de huidige koers aantrekkelijk is. Een winstgevend bedrijf kan duur zijn; een groot bedrijf kan tegenvallende kasstromen krijgen. De indexselectie vervangt geen waardering.

Zo kan een handvol namen het totaal sturen

De gewone S&P 500 gebruikt vrij verhandelbare beurswaarde als basis voor de gewichten. De omzet van het bedrijf is niet de wegingsmaatstaf. Ook een hoge aandelenkoers per stuk geeft op zichzelf geen zwaar gewicht: het relevante aantal aandelen telt mee.

Neem een fictief mandje waarin de tien grootste posities samen 40% wegen. Stijgt deze groep 15% terwijl alle andere posities gemiddeld 5% dalen, dan is de uitkomst ongeveer 0,40 × 15% + 0,60 × −5% = 3%. Het mandje stijgt, ondanks de daling in het grootste deel van de overige beurswaarde.

Daarom kunnen nieuwsberichten over een recordstand samengaan met tegenvallende resultaten bij veel afzonderlijke aandelen. Het indexcijfer en de breedte van de stijging beantwoorden verschillende vragen. Het eerste vertelt wat het gewogen geheel deed; het tweede hoe algemeen die beweging was.

Een tweede fictief voorbeeld: een bedrijf met 8% gewicht daalt 25%, de rest blijft gelijk. De bijdrage aan de indexdaling is dan ongeveer 2 procentpunt. Een grote index vermindert de afhankelijkheid van één klein aandeel, maar maakt een zware positie niet onbelangrijk.

Amerikaanse bedrijven kunnen wereldwijd verkopen

De vestigingscriteria zeggen niet dat alle omzet binnen de Verenigde Staten wordt verdiend. Een onderneming kan wereldwijd verkopen, inkopen en produceren. Haar resultaat reageert dan ook op buitenlandse vraag, wisselkoersen en handelsvoorwaarden.

Toch is internationale omzet geen volledige vervanging voor internationale aandelenspreiding. Je blijft eigenaar van de geselecteerde Amerikaanse ondernemingen. Je bezit daarmee niet automatisch hun buitenlandse concurrenten of kleinere lokale bedrijven.

De index volgt bovendien beurswaarderingen, niet rechtstreeks economische groei. Koersen reageren op verwachtingen over toekomstige resultaten en op de prijs die beleggers daarvoor willen betalen. Een economie kan groeien terwijl aandelen dalen, bijvoorbeeld wanneer die groei onder eerdere verwachtingen blijft of de waardering terugloopt.

De dollar kan jouw euroresultaat veranderen

Een Amerikaanse indexuitkomst in dollars is niet vanzelf jouw uitkomst in euro’s. Stel je begint met €10.000 en krijgt daarvoor $11.000. De belegging stijgt met 10% naar $12.100. Is de wisselkoers aan het einde $1,21 per euro, dan zijn die dollars weer €10.000 waard. De koerswinst in dollars is in dit fictieve voorbeeld volledig gecompenseerd door de duurdere euro.

Bij een eindkoers van $1,00 per euro zijn dezelfde $12.100 juist €12.100 waard. De combinatie van aandelenrendement en valuta werkt vermenigvuldigend. Je kunt niet zonder meer het Amerikaanse percentage overnemen en daar een willekeurige wisselkoersverandering van aftrekken.

Een europrijs op de beurs betekent alleen dat je het fonds daar in euro’s verhandelt. Of valutarisico wordt afgedekt, blijkt uit de fondsvoorwaarden en de gebruikte share class. Een afgedekte variant heeft bovendien eigen uitvoering en kosten. Controleer dit los van het valutasymbool naast de koopknop.

Dividend, kosten en meetperiode: drie vergelijkingsfouten

Een prijsindex en een total-returnindex meten niet hetzelfde. De eerste verwerkt koersontwikkeling; de tweede neemt dividendherbelegging mee. Een net-total-returnvariant past daarbij gestandaardiseerde belastingaannames toe. Een grafiek moet duidelijk maken welke variant wordt getoond.

Ook bij een fonds moet je uitkeringen meetellen. Een uitkerend fonds waarvan de koers 4% stijgt en dat daarnaast uitkeert, vergelijk je niet eerlijk met een accumulerend fonds door alleen de twee koersgrafieken naast elkaar te zetten.

Ten slotte maakt de meetperiode uit. Stel een fictieve belegging daalt van €100 naar €60 en stijgt daarna naar €90. Het herstel is 50%, maar het verlies sinds het begin bedraagt nog 10%. Een aantrekkelijk herstelpercentage wist de eerdere daling niet uit. Een rendementstabel zonder beginpunt kan daardoor een misleidende indruk geven.

Voor fondsvergelijkingen gebruik je dezelfde benchmarkvariant, valuta en data. Bekijk vervolgens het feitelijke volgverschil over die periode. De gepubliceerde jaarlijkse kosten zijn relevant, maar verklaren niet noodzakelijk het volledige verschil met de index.

Equal weight en extra fondsen veranderen de blootstelling

De S&P 500 Equal Weight gebruikt dezelfde ondernemingen met een andere weging. Bij herweging krijgt elke onderneming in beginsel ongeveer een vijfhonderdste van het totaal. Tussen die momenten veranderen de gewichten door de koersen. Meerdere aandelenklassen worden binnen het bedrijfsgewicht verdeeld.

Daardoor krijgen de kleinere leden relatief meer invloed dan in de gewone index. Het resultaat kan fors verschillen zonder dat de namenlijst verandert. Equal weight is dus geen neutrale reparatie van een fout, maar een andere portefeuilleverdeling met eigen herwegingen.

Ook een extra fonds maakt je portefeuille niet automatisch breder. Heb je al een wereldfonds dat een fictief Amerikaans gewicht van 70% heeft, en zet je daarna de helft van je geld in dat fonds en de helft in een volledig Amerikaans fonds, dan wordt het gezamenlijke Amerikaanse gewicht 85%. Het aantal fondsen neemt toe terwijl de landenconcentratie stijgt.

Controleer daarom de gezamenlijke onderliggende belangen. De vraag is niet alleen hoeveel producten je bezit, maar welke bedrijven en economische risico’s daarin terugkomen.

Veelgestelde vragen

Zijn het altijd de vijfhonderd grootste Amerikaanse bedrijven?

Nee. Omvang telt mee naast andere toelatingseisen en de afweging van de indexcommissie. Een ranglijst op beurswaarde is onvoldoende om de samenstelling te reconstrueren.

Garandeert de winsteis dat bedrijven winstgevend blijven?

Nee. Het criterium kijkt naar gerapporteerde resultaten op een bepaald moment. Toekomstige verliezen blijven mogelijk en bestaande deelnemers worden niet dagelijks opnieuw als nieuwe kandidaat behandeld.

Is een S&P 500-fonds hetzelfde als de hele Amerikaanse markt?

Nee. Het richt zich op het largecapsegment. Voor een bredere marktdekking moet je nagaan welke kleinere ondernemingen een andere benchmark toevoegt.